ข่าวประชาสัมพันธ์

เรื่องน่ารู้ ปูเสฉวนบก

เรื่องน่ารู้ ปูเสฉวนบก

ปูเสฉวนบก (Land hermit crabs)

มารู้จักปูเสฉวนบก

          ปูเสฉวนบก อยู่ในสกุล Coenobita (มาจากคำในภาษาละตินว่า COENOBIVM และคำในภาษากรีกโบราณว่า κοινόβιον แปลว่า "ชีวิตในประชาคม, อาราม") มีลักษณะก้ำกึ่งระหว่างปูและกุ้ง ขนาดโตเต็มที่ประมาณ 5 นิ้ว มีขาทั้งหมด 10 ขาเช่นเดียวกับปูทะเล ส่วนท้ายลำตัวมีลักษณะอ่อนนุ่มทำให้ต้องอาศัยอยู่ในเปลือกหอยเพื่อป้องกันตัวและให้ความชุ่มชื้นแก่ร่างกาย ปูเสฉวนบกไม่สามารถที่จะอาศัยอยู่ในน้ำเป็นระยะเวลานาน เนื่องจากระบบการหายใจถูกพัฒนาให้รับออกซิเจนโดยตรง ถ้าลงไปในน้ำจะจมน้ำตายได้ แต่จะต้องลงไปกินน้ำทะเลเพื่อรับแคลเซี่ยมและเกลือแร่ให้กับร่างกาย อีกทั้งยังต้องการน้ำจืดเพื่อการอยู่รอดอีกด้วย กินซากพืช ซากสัตว์เป็นอาหารเหมือนปูเสฉวนทั่วไป และมักหากินในช่วงเวลากลางคืนมากกว่าช่วงเวลากลางวัน โดยช่วงเวลากลางวันมักหลบอยู่ตามใต้กองใบไม้ที่มีความชุ่มชื้น

การจัดลำดับชั้นทางอนุกรมวิธาน

Kingdom:                Animalia        

Phylum:                  Arthropoda    

Subphylum:            Crustacea

Class:                     Malacostraca

Order:                    Decapoda

Family:                   Coenobitidae

Genus:                   Coenobita Latreille, 1829

ในประเทศไทยพบอย่างน้อย 3 ชนิด (species) คือ

           Coenobita brevimanus (ปูเสฉวนบกยักษ์)

           Coenobita violascens  (ปูเสฉวนบกยักษ์)

           Coenobita rugosus  (ปูเสฉวนบก)

ลักษณะเฉพาะของปูเสฉวนบก

          ลำตัวส่วนหน้าของปูเสฉวนบกปกคลุมด้วยเปลือกไคตินที่แข็งเหมือนปูทั่วไป ส่วนท้องมีลักษณะ​ที่ยาวและนุ่มกว่า ทำให้สามารถปรับช่วงท้องให้เข้ากับเปลือกหอยที่เป็นเกลียวได้ โดยใช้ขาคู่ที่สี่และห้ายึดเกาะกับผนังด้านในของเปลือกหอย​ไม่ให้หลุด โดยการเกร็งกล้ามเนื้อตามโครงสร้างของหอย

          ก้ามขนาดใหญ่ด้านซ้ายใช้ในการป้องกันตัว จับปีนต้นไม้และทรงตัว และยังใช้เป็นฝาปิดเปลือกหอย ส่วนก้ามด้านขวาที่เล็กกว่าใช้หยิบส่งอาหารและน้ำเข้าปาก ผิวของเปลือกที่ขรุขระช่วยยึดปูไว้ในเปลือก

ปูเสฉวนบกมีเหงือกที่ชื้นสำหรับหายใจ โดยช่องเหงือกมีหลอดเลือดที่พัฒนาสำหรับแลกเปลี่ยนก๊าซได้โดยตรงกับอากาศ โดยต้องมีความชื้นในอากาศ 70% ซึ่งทำให้ปูเสฉวนบกต้องอาศัยเปลือกหอยในการเก็บกักความชื้นไว้ หากปูเสฉวนบกอยู่นอกเปลือกหอยเกิน 24 ชั่วโมงก็จะตายได้

          หนวด 2 คู่ไวต่อการรับสัมผัส คู่ที่ยาวกว่าใช้รับความรู้สึก และคู่ที่สั้นกว่าใช้ในการดมกลิ่นและชิมอาหาร ขนที่ปกคลุมภายนอกก็ใช้รับความรู้สึกเช่นกัน เส้นขนและหนวดเหล่านี้ยังเป็นเซ็นเซอร์ตรวจจับการสั่นสะเทือนอีกด้วย

          การเจริญเติบโตของปูเสฉวนบกใช้วิธีการลอกคราบ เพื่อขยายโครงสร้างและร่างกายให้ใหญ่ขึ้น โดยขณะลอกคราบจะสร้างแรงดันน้ำในร่างกายให้มากพอที่จะแยกคราบเก่าออก ปูบางตัวทิ้งเปลือกและฝังตัวเองในทราย บางตัวกักเก็บน้ำไว้ในเปลือกก่อนลอกคราบและยังคงอยู่ในเปลือกตลอดการลอกคราบซึ่งอาจใช้เวลา 45-120 วัน สังเกตได้ว่าปูที่เพิ่งลอกคราบใหม่ๆ ลำตัวจะมีสีฟ้าใสสะอาด ซึ่งอาจเกิดจากการกินคราบเก่าของตัวเองเพื่อให้ร่างกายได้รับแคลเซียม วิตามิน และแร่ธาตุ

การสืบพันธุ์และเติบโต

           ก่อนที่จะผสมพันธุ์ ตัวผู้จะจับตัวเมียดึงออกมาจากเปลือก เมื่อปูทั้งสองตัวโผล่ออกมาจากเปลือก ตัวผู้จะวางท้องเข้าหาตัวเมียเพื่อนำอสุจิลงในอวัยวะ​เพศของตัวเมีย เมื่อไข่ได้รับการผสม ตัวเมียจะปล่อยไข่ลงน้ำทะเล หลังจากไข่ฟักออกมา ตัวอ่อนปูเสฉวนบกซึ่งหน้าตาไม่เหมือนปูเสฉวนบกจะล่องลอยเป็นแพลงก์ตอนและผ่านการลอกคราบหลายครั้ง พัฒนาร่างกายจนขึ้นสู่ฝั่ง หาเปลือกหอยที่พอดีตัว จะใช้ชีวิตบนบก​แล้วก็ไม่สามารถลงไปอยู่ในน้ำได้อีก ปูเสฉวนบกสามารถมีชีวิตได้มากกว่า 60 ปี

อาหาร/ นิสัยการกิน

          ปูเสฉวนบกเป็นสัตว์กินซากพืชซากสัตว์​ เช่น ซากหอย และซากปะการังบนชายหาด หรือเรียกได้ว่ากินทุกอย่าง

การแพร่กระจาย

          ปูเสฉวนบกส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในพื้นที่เขตร้อนของภูมิภาคอินโดแปซิฟิก มักอาศัยอยู่ในป่าใกล้ชายฝั่งและมีถิ่นฐาน​ใกล้กับลำธารที่ไหลลงสู่​ทะเล

ภัยคุกคามของปูเสฉวนบก

 1. การซื้อขายปูเสฉวนบก

          ปูเสฉวนไม่ได้รับการคุ้มครองจากกฎหมาย (ยกเว้นในเขตอุทยานแห่งชาติ) ทำให้ถูกจับจากธรรมชาติเป็นจำนวนมากเพื่อเป็นสัตว์เลี้ยง อย่างไรก็ตามธุรกิจการเลี้ยงปูเสฉวนบกก็ไม่ยั่งยืน เพราะปูเสฉวนบกไม่สามารถเพาะขยายพันธุ์จนถึงจุดคุ้มทุนทางการค้าได้

          ปัจจุบันปูเสฉวนบกกำลังได้รับความนิยมในฐานะเป็นสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกา ซึ่งผู้เลี้ยงนิยมใช้สีทาบนเปลือกหอยให้เป็นสีสันและลวดลายต่าง ๆ อย่างไรก็ดีปูเสฉวนบกค่อนข้างมีความยุ่งยากในการเลี้ยง แม้ว่าจะอาศัยอยู่บนบกแต่ในสถานที่เลี้ยงต้องให้มีความชุ่มชื้นด้วย โดยต้องปูพื้นด้วยกรวดทรายและขอนไม้หรือมะพร้าวผุ และมีความจำเป็นต้องใช้แร่ธาตุจำพวกแคลเซียมประกอบในการเลี้ยงด้วย ไม่เช่นนั้นก็อาจตายได้

 ในประเทศไทย จากการค้นหาข้อมูลในเพจ facebook พบทั้งเพจที่ให้ความรู้เรื่องการเลี้ยงปูเสฉวน และค้าขายปูเสฉวน รวมไปถึงอุปกรณ์การเลี้ยง มากกว่า 10 เพจขึ้นไป โดยราคาที่ซื้อขายกันราคาตัวละประมาณ 10 บาท ไปจนถึงตัวละกว่า 1,000 บาทก็มี ขึ้นอยู่กับชนิดและขนาดของปูเสฉวนบก

          จากรายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการวิทยาศาสตร์ทางทะเล ครั้งที่ 6 (One World One Ocean :New and More Values of the Seas) ที่จัดขึ้นที่มหาวิทยาลัยบูรพา จ. ชลบุรี มีรายงานว่าพบปูเสฉวนบกถึง 3 ชนิดอาศัยอยู่รวมกันที่หาดเกาะกำใหญ่ จ.ระนอง ได้แก่ Coenobita brevimanus, Coenobita violascens และ Coenobita rugosus และกำลังถูกคุกคามจากการจับมาทำการซื้อขายอย่างมากบนเว็บไซต์

2. สารพิษจากขยะทะเล

          ผลการศึกษาล่าสุดระบุว่าปูเสฉวนมากกว่า 500,000 ตัวตายลงเนื่องจากมลพิษพลาสติก นักวิจัยที่มหาวิทยาลัยแทสเมเนียและพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติในลอนดอนพบว่า ปูซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตระกูลสัตว์จำพวกครัสเตเชียนนั้นตายหลังจากการถูกขังอยู่ในขยะพลาสติกบนเกาะเขตร้อนสองแห่ง เมื่อปูเสฉวนตายลงจะปล่อยกลิ่นสารเคมีออกมา ซึ่งจะดึงดูดปูเสฉวนตัวอื่นเข้ามาติดในขยะพลาสติกทำให้เกิดการตายเป็นลูกโซ่

3. ไม่มีเปลือกหอยมาเปลี่ยน

          ปูเสฉวนต้องการเปลือกหอยเพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัย และใช้ป้องกันภัย ถึงแม้ว่าปูเสฉวนจะมีกระดองแข็งหุ้มตัวอยู่แต่มีส่วนท้องที่อ่อนนุ่ม ซึ่งหากปูเสฉวนบกอยู่นอกเปลือกหอยจะตายลงภายใน 24 ชั่วโมง ปูเสฉวนบกจะเจริญเติบโตด้วยการลอกคราบ แต่ละครั้งปูเสฉวนบกจะต้องเปลี่ยนเปลือกหอยให้ใหญ่ตามขนาดของร่างกาย

          มนุษย์มีการเก็บเปลือกหอยเพื่อใช้ในกิจกรรมต่างๆ เช่น ใช้เป็นเครื่องประดับ ของสะสม และของที่ระลึก รวมไปถึงการนำมาใช้กับงานก่อสร้าง ทำให้ปูเสฉวนหาเปลือกหอยที่มีขนาดเหมาะสมกับการเจริญเติบโตไม่ได้ จึงต้องไปอาศัยในขยะที่มนุษย์ทิ้งไว้ตามชายหาด เช่น ขวดพลาสติก ขวดแก้วแตก กระป๋องเหล็ก และกระป๋องอลูมิเนียม

เราจะช่วยปูเสฉวน....ให้อยู่คู่ชายหาดของเรา ได้อย่างไร

          มีความพยายามของภาครัฐในการอนุรักษ์ปูเสฉวน โดยการแต่งตั้งคณะกรรมการอนุรักษ์ปูเสฉวน ตามคำสั่งกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ที่ 12/2542 ลงวันที่ 7 มกราคม 2542 ให้มีหน้าที่กำหนดแนวทางจัดทำแผนและดำเนินการอนุรักษ์ปูเสฉวน รวมทั้งศึกษาสำรวจแหล่งที่อยู่อาศัย จำนวน การแพร่กระจาย และข้อมูลทางวิชาการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับปูเสฉวน รวมทั้งแต่งตั้งคณะทำงานเพื่อรณรงค์ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชน และนักท่องเที่ยวให้ความร่วมมือและมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ปูเสฉวน

          ในปี 2563 แฟนเพจของอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะลันตา จ.กระบี่ ได้โพสรับบริจาคเปลือกหอยเพื่อคืนบ้านให้กับปูเสฉวน ในโครงการ “คืนบ้านให้ปูเสฉวน” หลังมีนักท่องเที่ยวถ่ายภาพปูเสฉวนบกขนาดใหญ่ตัวหนึ่งใช้เศษขวดแก้วเครื่องดื่มชูกำลังในสภาพแตกเป็นปากฉลามอาศัยแทนเปลือกหอย

สถานภาพการอนุรักษ์

  • ยังไม่อยู่ในรายชื่อพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562
  • ไม่อยู่ในบัญชี IUCN Red List
  • ไม่มีข้อมูลแนวโน้มประชากร

อ้างอิง

พันธุ์ทิพย์ วิเศษพงษ์พันธ์, วชิระ ใจงาม และ วิสัย คงแก้ว. 2561. ชนิด การแพร่กระจาย และพฤติกรรมของปูเสฉวนบกที่เกาะกำใหญ่ จ.ระนอง, น. 634-643. ใน รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการวิทยาศาสตร์ทางทะเล ครั้งที่ 6 (One World One Ocean :New and More Values of the Seas).มหาวิทยาลัยบูรพา จ. ชลบุรี.

https://www.facebook.com/utai99/posts/689213071760820?__tn__=K-R

https://ngthai.com/animals/17168/hermit-crabs-evolved-larger-sex-organs/

https://en.wikipedia.org/wiki/Coenobita

http://realmetro.com/plastic-waste/

https://www.sites.google.com/site/amkantheera/pu-sechwn

https://www.thairath.co.th/news/local/1969066

ดาวน์โหลด

Land Hermit Crab Info_int_v1
ประเภทไฟล์ : .jpg ขนาด : 1.61 Mb จำนวนดาวน์โหลด : 115